Onze blikvangers in 2017

We nemen deel aan een aantal vaste activiteiten en overlegmomenten met de Vlaamse vaccinatiekoepel, de wetenschappelijke adviesgroep gehoor- en visusscreening van Kind en gezin, het ICF-Platform, het sectoroverleg met partnerorganisaties, het Vitalink-project.

De JGZ-standaarden worden onderhouden.  Er is een permanente helpdesk voor vragen van CLB-medewerkers. De wetenschappelijke literatuur van de JGZ-thema's wordt opgevolgd en er wordt samen gewerkt met beroepsverenigingen van huisartsen en  neus-keel-oorartsen om de zorg door de behandelende artsen na screening te optimaliseren.

 

Er wordt gewerkt aan innoverende projecten. Hierbij denken we aan het screenen naar gehoorverlies door lawaaischade bij jongeren door de CLB’s met de Spraak-In-Ruis-test (SPIN[1]-test). Deze test onderzoekt het spraakverstaan in rumoer door een combinatie van drie cijfers tegen een storend achtergrondgeruis aan te bieden in een wisselende signaal-ruisverhouding. De SPIN-test is erg relevant voor de menselijke communicatie en gevoelig voor eerste tekenen van schade aan het binnenoor. Bovendien wordt de test weinig verstoord door omgevingsgeruis in de testruimte, wat de test gebruiksvriendelijk maakt in een schoolcontext. De CLB’s hebben nu een schooljaar lang gescreend met de SPIN-test en de data worden geëvalueerd en de aanbevelingen zo nodig bijgestuurd. Kleinere projecten onderzoeken nu ook de toepassingsmogelijkheden van de SPIN-test in het buitengewoon onderwijs.

 

Een ander innoverend project is het valideringsonderzoek in Vlaanderen van de in Nederland ontwikkelde tool ‘Gezond Leven, Check het Even’. Deze online tool bevraagt jongeren over hun gezondheidsgedrag met als doel hen te laten reflecteren over de eigen gezondheid en leefstijl, hen sterk te maken om vragen te stellen en hen aan te zetten om op eigen kracht keuzes te maken over hun gezondheidsgedrag. De jongeren kunnen bij alle onderwerpen aangeven of zij een vraag hebben, en of zij hier digitaal informatie over willen ontvangen of een persoonlijk contact willen hebben met de jeugdarts of jeugdverpleegkundige. Als de jongeren een vraag hebben voor de jeugdarts/-verpleegkundige is er gelegenheid tot gesprek tijdens het systematisch JGZ-contact. Blijken er zorgelijke signalen uit de vragenlijst zoals mishandeling, depressie, prostitutie, harddrugs, dan worden jongeren actief door het CLB uitgenodigd voor een gesprek.

In een eerste stap paste de VWVJ de vragen van de Nederlandse tool en de hieraan gekoppelde feedback en links aan aan de Vlaamse context, met dank aan de partnerorganisaties Eetexpert.be, VAD, SENSOA, VLESP, VIGeZ. Er gebeurde een eerste kleinschalige haalbaarheidstoets met gunstig resultaat. In een samenwerkingsverband met de KU Leuven en de Hogeschool West-Vlaanderen start de VWVJ in september met een grootschaliger onderzoek naar haalbaarheid en validiteit op een steekproef van ruim 1000 leerlingen van het derde jaar secundair onderwijs met aandacht voor geografische spreiding, onderwijsnet, geslacht en onderwijsvorm.

Om een goede zorg voor de leerlingen te garanderen worden CLB-medewerkers opgeleid in motiverende gespreksvoering en inhoudelijk versterkt over middelengebruik, eet- en gewichtsproblemen, suicidepreventie en promotie van geestelijke gezondheid.

 

De VWVJ onderzoekt actueel de verwijscriteria voor de visusscreening met een nieuwe versie van de Kay 3m Crowded Test die recent op de markt kwam ter vervanging van een eerdere versie die uit productie werd gehaald. Het verschil met de huidige test situeert zich in een aantal nieuwe symbolen, het aantal symbolen per pagina en de presentatie van de symbolen in afzonderlijke kaders. Omdat de (oude)Kay-test de eerst-aanbevolen test is voor de visusscreening van jonge kleuters (3-4 jaar) moet de waarde van de nieuwe versie voor de JGZ in Vlaanderen worden onderzocht. Van april tot juni werd de gezichtsscherpte op afstand van een groep jonge kleuters onderzocht met de oude en de nieuwe versie van de Kay-test. De verwerking van de data is aan de gang en zal resulteren in de gepaste verwijscriteria bij het gebruik van de nieuwe test in Vlaanderen.

 

Er worden elektronische (opleidings)modules gemaakt die de implementatie van de standaarden JGZ in de CLB’s kan ondersteunen. Blikvangers zijn de vier modules over gehoorscreening in de CLB’s en drie leermodules over het zelfstandig vaccineren door CLB-verpleegkundigen. Deze modules zijn voor iedereen vrij te gebruiken.

 

Hoe effectief zijn de richtlijnen van de standaarden voor het visusonderzoek, de monitoring van groei en gewicht, de gehoorscreening en het mondonderzoek? Dit is de hamvraag bij de analyse van de data geregistreerd bij duizenden schoolgaande kinderen en jongeren ter gelegenheid van de systematische contacten van de CLB’s. De VWVJ onderzoekt de mate waarin de JGZ-standaarden hun vooropgestelde doel bereiken en leveren tegelijk aan de Vlaamse overheid interessante epidemiologische data. Voor 2017 richt de focus zich op de screening naar amblyopie en amblyogene factoren en de prevalentie van overgewicht en obesitas bij schoolgaande kinderen en de impact van kansarmoede.

 

We zijn actief in het domein van de neurowetenschap. In maart organiseerde de VWVJ een succesvolle studiedag ‘Brain matters, nature and nurture’ over de neurowetenschappelijke inzichten in de ontwikkeling van ons brein en wat dit voor de JGZ kan betekenen. Deze dag is onderdeel van een parcours dat onder meer bestaat uit een cyclus van studiedagen die startte in 2015 met ‘Focus op aandacht!’. Daarnaast startte een onderzoekstraject met volgende concrete vragen: (1) wat is het executieve functieprofiel van kinderen met spastische cerebrale parese (CP), (2) welke zijn voorspellende factoren voor executieve dysfuncties bij kinderen met spastische CP, (3) wat is het anatomische correlaat van het executief functioneren bij deze kinderen en (4) wat is de impact ervan op academische prestaties en sociale interactie. Dit onderzoek wordt ondersteund door de CP-referentiecentra van het UZ Leuven, UZ Gent en CePRA-Antwerpen en het Centre Interuniversitaire de Référence pour l’Infirmité Motrice Cérébrale ULB-VUB-ULg.

De deelname aan congressen en engagementen in een netwerk vervolledigt de expertise-ontwikkeling in de neurowetenschappen. De VWVJ, in hoofde van Fabienne De Boeck, zetelt in de Belgische tak van de European Academy of Childhood Disability, de raad van bestuur van de Vereniging voor artsen werkzaam in de gehandicaptenzorg, de Lokale Kwaliteitsgroep (LOK) voor artsen met een interesse in neuromotore ontwikkeling(sstoornissen), de werkgroep ‘Onderwijsonderzoek’ van de VLOR. Fabienne is ook voorzitter van Kompas, een vereniging die de artsen en kinesisten verenigt die werkzaam zijn in Multifunctionele Centra (MFC’s) verbonden aan type 4-onderwijs.

 

De werkgroep jeugdverpleegkundigen komt een vijftal keer per jaar samen. De groep is een ontmoetingsplaats voor verpleegkundigen die door het uitwisselen van ervaringen en wetenschappelijke inzichten de beroepsfierheid willen stimuleren. Het is in deze werkgroep dat het profiel voor de jeugdverpleegkundige ontstond. Deze publicatie beschrijft de rol van de verpleegkundige in de JGZ, geeft richting aan de leerdoelen van de bacheloropleiding Verpleegkunde en legt de basis voor de ontwikkeling van een competentieprofiel van de CLB-verpleegkundige. Leden van de werkgroep vertegenwoordigen de jeugdverpleegkundigen in de Vlaamse hogescholen met een opleiding tot bachelor in de verpleegkunde. Ze geven er onder meer gastcolleges, stimuleren er de vernieuwing van het verpleegkundig curriculum, zorgen voor stagebegeleiding in het CLB, begeleiden bachelorproeven.

 

Jeugdartsen, leden van de VWVJ, werken samen aan een beroepsprofiel voor de jeugdarts in Vlaanderen. De aanleiding was de schrapping van bevoegdheden van artsen met RIZIV-bevoegdheidscodes 000 en 009 maar ook van artsen met bevoegdheidscodes 002 en 004 zonder huisartsenpraktijk. Ondertussen werd een JGZ-profiel ook relevant in het licht van de hertekening van het begeleidingsdomein preventieve gezondheidszorg in het aankomende nieuwe decreet leerlingenbegeleiding voor de CLB’s en de rol van de arts in het multidisciplinair CLB-team. Drie werkvergaderingen leverden input voor een eerste ontwerp van beroepsprofiel. In het najaar staat de werkgroep open voor instroom van frisse ideeën over welke competenties vereist zijn voor een jeugdarts in het CLB.


[1] SPIN is de afkorting van speech in noise

 
Deel dit bericht
Deel dit bericht

Lid worden van VWVJ

Je werkt in de JGZ en wil nog beter geïnformeerd worden over JGZ-thema’s? Of je wenst mee te denken over de toekomst van de JGZ? Dan is VWVJ-lidmaatschap iets voor jou.

Wens je op de hoogte te blijven?
 Laat hier jouw emailadres achter.